Akaid
Në thelbin e përvojës fetare qëndron Zoti. Shehâdeti (pranimi i besimit islam; dëshmimi se nuk ka zot tjetër pos All-
Çështja e kelamit është e gjerë dhe përfshin shumë tema. Në pajtim me këtë, përgjigjja ortodokse (besimdrejte) për kelamin është e ngarkuar dhe diversitive. Që të përqendrohemi në vetë thelbin e përgjigjes ortodokse, metodologjinë dhe synimet e tij, është i domosdoshëm fokusimi në disa çështje të mëdha kontestuese teologjike në Islam.
Ky është një tekst i përpiluar nga një grup autorësh dhe ka të bëjë me shkencën e akaidit dhe kelamit. Është i destinuar për shkollat e mesme fetare islame (medresetë). Përkthyes nga turqishtja është Dr. Mithat Hoxha.
Çështja e burimeve të dijes është njëri ndër problemet themelore të teorisë së dijes, epistemiologjisë. Çdo teori e dijes duhet të përgjigjet në pyetjet: me anë të çkahit arrihet dija, si lind (krijohet) dhe cilat janë burimet e saj?
Trajtimi i personalitetit shumëpërmasash të Ebu Hanifes dhe i pikëpamjeve të tij polisemike kërkon njohje të gjerë të jetës dhe të veprës së tij gjatë viteve 80-150 h./700-767 dhe njohjen e personaliteteve të tjera fikhore, akaidologjike dhe politike të kohës para tij, gjatë kohës së tij dhe pas tij.
Diskutimi detaj mbi parimet thelbësore të Islamit, në shekullin e dytë e të tretë hixhrij (VIII dhe IX gregorian), i ka sjellur dijetarët muslimanë deri te rezonimi filozofik mbi natyrën dhe atributet e Zotit dhe mbi raportet e tij ndaj njeriut dhe universumit. Si rezultat, u lind dituria e re e skolastikës muslimane e quajtur 'Ilm ul-
Studimi sistematik i historisë së mendimit klasik islam vë në spikamë disa individë, specialistë dhe disa shkolla klasike teologjike muslimane të niveleve më të larta intelektuale brendamuslimane dhe jashtëmuslimane, të pakalueshme deri në ditët tona.
Sipas harixhive, mu'tezileve, zejdijve, selefijve, shumicës së kelamistëve esh'aritë, dhe Ibni Hazmit prej dhahirijve, të cilët punën (kryerjen e obligimeve fetare) e konsiderojnë pjesë të pandashme të imanit, imani shtohet dhe pakësohet edhe nga aspekti sasior (kuantitativ, kemmijjeh) edhe nga ai cilësor (kualitativ, kejfijjeh).
Gjatë historisë së akaidit islam janë përdorur shprehje të shumta dhe të ndryshme, varësisht nga dijetari, nga shkolla apo lëvizja e caktuar, kurse për të shprehur çështjet esenciale dhe joesenciale të akaidit islam. Disa shprehje janë kanonizuar dhe janë bërë thesar i shumicës së dijetarëve dhe shkollave akaidore...
Njeriu gjatë jetës shpesh ballafaqohet me periudha dhe ngjarje, para të cilave është i paaftë t’i përballojë, i paaftë të gjejë zgjidhje nga ajo ngarkesë labirinthi, posaçërisht nga ai labirinth primitiv, pranon idenë e ardhjes nga qielli të ndonjë njeriu ose ndonjë qenieje tjetër nga lart nga qielli, i cili do t’iu zgjidh dhe rregullojë rendin e çrregulluar dhe do t’ua kthejë sigurinë e rrezikuar në mes të njerëzve.
Zhvillimi i mendimit teologjik musliman, si në pikëpamje kuantiteti ashtu edhe në atë kualiteti, si në pikëpamje historike, ashtu edhe religjioze, politike e kulturore, ka kaluar nëpër kohë shumë të bujshme, të gjalla dhe mjaft interesante. Ka mendime se manifestimi i parë i mendimit islam u paraqit jashta Arabisë dhe atë në tri fronte:
Ebu Xhafer Ahmed ibn Muhammed ibn Salame El-
